Yanan orman alanlarında yeniden ağaçlandırma kapsamında toprağın analizi, araştırılması ve haritalanması niçin çok önemlidir?

Geçmiş yazılarımızda yanan orman alanlarda çok hızlı bir şekilde yeniden ormanların oluşturulması ile ilgili bir takım sorunlarından bahsetmiştik.

Ve yeniden ormanlaştırmada plan ,proje ve programların da önemini ifade etmiştik.

Şimdi bu konuyu biraz daha derinlemesine irdeleyelim. Bilindiği gibi orman toprakları ekosistemlerimizin merkezi bir parçasıdır. Değişirler ve gelişirler. Topraklar, oluştukları kayalar kadar çeşitlidir. Arazi, iklim, yeraltı suyu, bitki örtüsü ve hayvan dünyası da toprağı şekillendirir.

Toprak bilgileri yerel iklimle ilgili ifadelerle birlikte, ormancının ekim ve dikimleri için en uygun kararları vermesine yardımcı olur.Eğer toprağı kapsamlı bir şekilde kullanmak ve korumak istiyorsak, tam olarak nerede dağıldığını ve özelliklerinin neler olduğunu bilmemiz gerekir. Toprak, herhangi bir orman ekosisteminde çok önemli bir rol oynadığından toprak etütleri ve toprak haritalarında , yanan alanların yeniden ağaçlandırma programlarının merkezinde yer alması gerekir.

Toprağı ve onun alansal dağılımını bilmek, toprak ve su korumanın birçok yönü ve ekolojik ilişkileri belirlemek için gereklidir. Toprak haritalama, toprakların alansal dağılımının ve dolayısıyla özelliklerinin bir resmini oluşturmayı mümkün kılar. Bu temelde planlar yapılabilir ve kararlar alınabilir.

Yeniden ağaçlandırmanın başarılı olabilmesi için yerine getirilmesi gereken en önemli koşullardan biri ağaçlandırma programında kullanılacak uygun ağaç türlerinin seçilmesidir. Suni tensile konu veya yanan ormanların rehabilitasyonu kapsamında yeniden ağaçlandırılacak alanlarda neyin iyi veya kötü yetiştiğini bulmak ve kaydetmek ve odun hasat planlamamızı buna göre ayarlamak gerekir.

Yanan alanlarda test kazılarından ya da toprak burgusu ile örneklerin analizleri yapılarak elde edilecek toprak haritası yanan ormanların ekolojik bir noktadan uzun vadeli dönüşümü için sağlam bir temel oluşturur. Örneğin ,100 hektarlık yanan bir alan yeniden ağaçlandırılacak ise kum, çakıl, silt, kil veya balçık gibi toprak türleri hakkında bilgi vermeyi amaçlayan her 50 mt bir olmak üzer toplam 400 adet test kazısı veya toprak burgusu ile örnek alınmalıdır.

Alınan numuneler ayrıca orman toprağının biyolojik, fiziksel ve kimyasal özelliklerini, kalitesini, derinliğini ve su dengesini araştırmak için kullanıldığından, karmaşık toprak verimliliği hakkında kesin bilgi elde etmek için kullanılır.

Bu toprak haritaları bize ekolojik olarak en iyi uyum ve karışımı sağlayan yapraklı ağaçlar için iyi büyüme koşulları gösterir. Toprak analiz ve haritaları sağlıklı bir orman stokunun gelişimi için çok önemlidir. Bu şekilde gelecek nesillere yangınlara daha az hassas ve ekosistem hizmetlerini devamlı bir şekilde verecek ormanlar yeniden oluşturulabilir.

Bu bağlamda doğru yerde, doğru zamanda, doğru türlerle ve uygun ölçeklerde yeniden ağaçlandırma yanan alanlarda gidişatı değiştirebilir. Çünkü yanlış tür seçiminin, yeniden ağaçlandırılan ekosistemdeki organizmalar ile çevredeki alanlar arasındaki doğal dengeyi bozması çok muhtemeldir.

Bunun pek çok durumda ciddi sonuçları olabilir; örneğin zararlı böcek popülasyonlarının patlaması, alanın yangına daha hassas bir duruma gelmesi, istilacı bitki türlerinin hakimiyeti veya orman ekosisteminde yer altı türlerinin ortadan kaybolması gibi.

Bu nedenle ağaç türlerinin seçimi, ekosistemin dayanıklılığını ve biyolojik çeşitliliği artırmak amacıyla tür karışımını artırırken, yangın sonrası ekosistem tipinin de iyileştirme katkı sunar.

Ayhan KÜYÜK